DICA congres 2017
 

In rook opgegaan?

Het slotwoord tijdens het DICA Congres 2017 was aan twee longartsen. Het werd een vlammend betoog om de sigaret voor eens en altijd uit onze samenleving te bannen.

Zinloos

Longartsen kunnen zich wel eens zinloos voelen, bekenden Wanda de Kanter en Pauline Dekker, longartsen in respectievelijk het Antoni van Leeuwenhoek en Rode Kruis Ziekenhuis. Elke dag zien ze de verwoestende gevolgen van roken in hun spreekkamer, maar hun handelen voelt als dweilen met de kraan open. Nog steeds beginnen honderd kinderen per dag met een gewoonte die al snel een verslaving en waar, volgens deskundigen, moeilijker vanaf is te komen dan van alcohol of heroïne.

Roken is en blijft grootste risico
Vroeger kwamen de bedreigingen van onze gezondheid vooral van buiten (infecties, virussen etc), maar tegenwoordig wordt de helft van alle ziekten veroorzaakt door eigen, vermijdbaar gedrag. Roken vormt met afstand het grootste gevaar. Van de 4 miljoen rokers in Nederland zal tweederde, 20.000 mensen per jaar (70 per dag), overlijden aan de gevolgen van de sigaret. Eén miljoen rokers (een kwart) overlijdt voordat de pensioenleeftijd wordt bereikt. Een kwart van alle kankerdoden leed aan longkanker. De zorgkosten die met roken samenhangen bedragen volgens het Chronisch Ziektemodel bijna 3 miljard euro per jaar. Dit is 3,8% van de totale zorgkosten.

Sociaal probleem
Het is óók een sociaal probleem, stelden De Kanter en Dekker. Roken treft lageropgeleiden veel harder dan hogeropgeleiden. Het verklaart waarom lageropgeleiden gemiddeld tien jaar korter leven en 20 jaar minder kwaliteit van leven hebben. Ook vrouwen zijn veel meer gaan roken en het aantal vrouwen met longkanker is verdubbeld ten opzichte van vroeger. ‘Er zijn meer longkankerdoden dan borstkankerdoden,’ zeiden De Kanter en Dekker. ‘Maar daar is geen roze lintje voor.’ Om de zaken nog meer in perspectief te plaatsen toonden de longartsen een tabel waaruit bleek dat roken van alle ongezonde gewoontes verreweg de meeste slachtoffers maakt: van de 3,5 miljoen rokers overlijden er 20.000 per jaar (1 op 175 gebruikers), van de 10 miljoen alcoholgebruikers overlijden er 1700 op jaarbasis (1 op 6000).

Effecten in alle registraties
Wat heeft dit met de DICA-registraties te maken? Het antwoord is simpel: de schadelijke en vaak dodelijke gevolgen van roken komen terug in vrijwel elke oncologische registratie die DICA uitvoert. Zestien kankersoorten zijn direct gerelateerd aan tabak en 30% van alle kankersterfte komt door roken. ‘Stoppen met roken zou daarom onderdeel moeten zijn van elk kankerbehandelplan,’ hielden de beide longartsen de zaal voor. ‘Daarmee is grote gezondheidswinst te halen: een grotere overlevingskans, minder bijwerkingen en minder kans op een tweede primaire tumor.’ Stoppen met roken heeft ook een positief effect op het geestelijk welbevinden: het vermindert de kans op depressies en angststoornissen.

Industrie aanpakken
Artsen vinden het moeilijk met kankerpatiënten een goed gesprek te voeren over stoppen met roken. Dekker en De Kanter lieten in een rollenspel een effectieve en een minder-effectieve variant zien om het onderwerp bespreekbaar te maken. Kern van hun aanpak is compassie met de roker, die zij vooral als slachtoffer zien van een industrie die er alles aan heeft gedaan zijn product zo verslavend mogelijk te maken. De longartsen lieten voorbeelden zien van de wijze waarop de tabaksindustrie (en lobby) in hun ogen jarenlang onderzoeken naar de schadelijkheid van roken heeft gemanipuleerd. Dekkers en De Kanter riep iedereen op rechtszaken aan te spannen tegen tabakspro¬ducen¬ten. ‘Er is trouwens geen sigaret die niet met kinderarbeid is gemaakt,’ voegden ze als extra reden toe om producenten verantwoordelijk te stellen.

Legaal?
Het is ontmoedigend, aldus De Kanter en Dekkers, dat er in Nederland al jaren geen grote stoppen met roken campagnes meer zijn geweest. In reclame mag roken taboe zijn, maar in films en games, vooral die gericht zijn op jongeren, wordt gerookt als nooit tevoren. Met het argument dat het hier om een legaal product gaat maakten de beide artsen korte metten. ‘Apartheid en heksenverbranding waren ook ooit legaal.’